healthcare pharmaceuticals Myanmar

ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ေဆးဝါးလုပ္ငန္းအေၾကာင္းတေစ့တေစာင္း

က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈက႑သည္ Invest Myanmar Summit 2019 ၏ အဓိကရည္ရြယ္ထားသည့္လုပ္ငန္း ၈ခုမွ ၁ခု ျဖစ္ၿပီး လုပ္ငန္းဆိုင္ရာတင္ျပမႈမ်ား တြင္ ပါဝင္မည္ျဖစ္ပါသည္။

ကိုေဇာ္မိုးခိုင္သည္ AA Medical and Pacific Pharmaceuticals ကို ၁၉၉၄ခုႏွစ္က စတင္ခဲ႔ၿပီး စတင္ခ်ိန္က လုပ္သားေလးဦးႏွင့္ ေဆးဝါးေလးမ်ဳိးသာထုတ္လုပ္ႏိုင္ခဲ႔သည္။ သို႔ေသာ္လည္း ေနာက္ပိုင္းတြင္ လုပ္သား ၁,၀၀၀ေက်ာ္ႏွင့္ ေဆးဝါးပစၥည္း ၆၀၀ ေက်ာ္ ထုတ္လုပ္ေရာင္းခ်လာႏိုင္သည္အထိ လုပ္ငန္းႀကီးထြားလာခဲ႔သည္။ ယခုအခါ AA Medical Products Ltd ဟုသိရွိသည့္ ကုမၸဏီ၏ အမႈေဆာင္ခ်ဳပ္ႏွင့္ မန္းေနဂ်င္းဒါ႐ုိက္တာသည္ ေစ်းကြက္တြင္ လုပ္ငန္းႀကီးထြားလာေရးအတြက္ အခြင့္အလမ္းမ်ားအေၾကာင္း ထိုင္ကာ ေဆြးေႏြးခဲ႔သည္။

မွတ္ခ်က္ – ေဇာ္မိုးခိုင္က ျမန္မာေဆးဝါးႏွင့္ေဆးဝါးကိရိယာလုပ္ငန္းရွင္မ်ားအသင္း၏ အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴးအေနျဖင့္ ေျပာၾကားခဲ႔သည္။

ေမး။ ။ ေဆးဝါးက႑က တိုးတက္ေနပါသလား။

ေျဖ။ ။ ဒီက႑မွာ သုံးပိုင္းရွိပါတယ္။ ထုတ္လုပ္ေရး၊ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈနဲ႔ ျဖန္႔ခ်ိေရးပါ။ ၂၀၁၃မွာ ထုတ္လုပ္ေရးက႑ကို ဖြင့္ေပးခဲ႔ၿပီး အခုခ်ိန္မွာ စက္႐ုံ ၁၀႐ုံ ေလာက္က တည္ေဆာက္ေန ဒါမွမဟုတ္ ထုတ္လုပ္မႈစတင္ေနပါၿပီ။ ဒါဟာ ေကာင္းတဲ႔လကၡဏာတစ္ခုပါ။

ေမး။  ကုမၸဏီေတြဟာ တျခားေဒသတြင္းႏိုင္ငံေတြထက္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဘာ့ေၾကာင့္ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံသင့္ပါသလဲ။

ေျဖ။ ။ ျမန္မာဟာ ကမာၻ႔ကုန္သြယ္ေရးအဖြဲ႔ (World Trade Organization) နဲ႔ ကမာၻ႔ညာဏမူပိုင္ခြင့္အဖြဲ႕ (World Intellectual Property Organization) ေတြရဲ႕ အဖြဲ႕ဝင္ႏိုင္ငံတစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ႔ ၂၀၂၃ အထိ ညာဏပစၥည္းမူပိုင္ခြင့္ဥပေဒကို အတည္ျပဳရမဲ႔တာဝန္ကေန တရားဝင္ကင္းလြတ္ခြင့္ရထားပါတယ္။ မူပိုင္ခြင့္ဥပေဒ တစ္ခုမၾကာခင္ထြက္လာမယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ရပါတယ္။ ဒါေပမဲ႔ ဒီမူပိုင္ခြင့္ဥပေဒကို ဒီဆႏၵအေလ်ာက္အခြင့္အေရး ယာယီစြန္႔လႊတ္မႈကို အဆုံးသတ္ၿပီးေနာက္မွသာ စတင္ႏိုင္မွာပါ။

ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ေဆးဝါးေစ်းကြက္ တန္ဘိုးဟာ အေမရိကန္ေဒၚလာသန္း ၆၀၀ ေလာက္ရွိမယ္လို႔ ခန္႔မွန္းရပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး ေနာက္ငါးႏွစ္အတြင္းမွာ အေမရိကန္ေဒၚလာ တစ္ဘီလ်ံဘိုးအထိ ႀကီးထြားလာမယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။ တကယ္လို႔ ထုတ္လုပ္ေရးပိုင္းမွာ ပိုၿပီးရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံရင္ ေဆးဝါးကုမၸဏီေတြဟာ သူတို႔ရဲ႕ထုတ္ကုန္ေတြကို ယွဥ္ၿပိဳင္ေရာင္းခ် ႏိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။

ႀကီးမားတဲ႔အလားအလာရွိေပမဲ႔ လုပ္ငန္းတိုးတက္ဖို႔အတြက္ဆိုရင္ အစိုးရအေနနဲ႔ ျပည္တြင္းထုတ္လုပ္သူေတြကို အားေပးတဲ႔ ခိုင္မာတဲ႔ ႏိုင္ငံရဲ႕ဝယ္ယူေရးမူဝါဒတစ္ခုကို ခ်မွတ္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံအမ်ားအျပားမွာ အဓိကအခ်က္ေတြကို အေျခခံၿပီး ျပည္တြင္းထုတ္ကုန္ေတြကို ဦးစားေပးတဲ႔ စနစ္တစ္ခုရွိပါတယ္။ တကယ္လို႔ ျပည္ပရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈႏွင့္ ေဆာက္တဲ႔စက္႐ုံေတြကို ျပည္တြင္းကထုတ္လုပ္သူေတြအျဖစ္ ယူဆမယ္ဆိုရင္ ဒီစနစ္က ျမန္မာပိုင္စက္႐ုံေတြကိုသာ အက်ဳိးရွိေစတယ္လို႔ တစ္ထစ္ခ်ေျပာလို႔မရပါဘူး။

သြင္းကုန္ခြန္ေတြက အရမ္းနိမ္႔ေနေတာ့ အေကာက္ခြန္က ၁ဒသမ၅ရာခိုင္ႏႈန္းပဲရွိပါတယ္။ တင္သြင္းမႈလုပ္ၿပီးေရာင္းရတဲ႔ လုပ္ငန္းလုပ္ဖို႔က လြယ္ပါတယ္။ ဒါက ျမန္မာက်ပ္ေငြအေပၚ မလိုလားအပ္တဲ႔ဖိအားေတြျဖစ္ေစပါတယ္။ ေငြလဲႏႈန္းတည္ၿငိမ္ဖို႔ ႀကီးမားတဲ႔ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈေတြ လိုပါတယ္။ ေရာင္းခ်ျဖန္႔ျဖဴးေရးသက္သက္မွာ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈေတြေတာ့ မဟုတ္ဘူးေပါ႔။

ေမး။ ။ ေဆးဝါေတြစမ္းသပ္မႈနဲ႔ အရည္အေသြးထိန္းသိမ္းမႈအတြက္ စံႏႈန္းမ်ားမွာ ဘာေတြပါ ပါသလဲ။

ေျဖ။ ။ ကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖြဲ႕(WHO) ရဲ႕ေကာင္းမြန္တဲ႔ကုန္ထုတ္လုပ္မႈစံႏႈန္းအရ စက္႐ုံအားလုံးမွာ သူတို႔ရဲ႕ အရည္အေသြးထိန္းခ်ဳပ္မႈအာမခံခ်က္ေတြရွိၿပီး Food and Drug Administration (FDA) ကလည္း ထိန္းေက်ာင္းပါတယ္။ FDA က တင္သြင္းေဆးဝါးေတြထက္ ျပည္တြင္းစက္႐ုံကထုတ္တဲ႔ ေဆးဝါးေတြကို မၾကာမၾကာစစ္ေဆးပါတယ္။

ေမး။ ။ ေဆးဝါးပစၥည္းေတြ တင္သြင္းမႈနဲ႔ ပတ္သက္တဲ႔ အဓိကစိန္ေခၚမႈေတြက ဘာေတြပါလဲ။

ေျဖ။ ။ ႏိုင္ငံက ႏိုင္ငံေရးအေျပာင္းအလဲေတြရွိေနေတာ့ ရွင္းၿပီးသား ျပသနာအခ်ဳိ႕ျပန္ေပၚလာတတ္တယ္။ အဓိကစိန္ေခၚမႈတစ္ခုကေတာ့ ညႊန္ၾကားမႈဦးစီး႒ာနအဆင့္မွာ စည္းမ်ဥ္းဥပေဒေတြကို အေကာင္အထည္ေဖာ္မႈပါ။ ဝန္ႀကီး႒ာန ဒါမွမဟုတ္ မူဝါဒအဆင့္မွာ လုပ္ငန္းလုပ္ဖို႔လြယ္ကူေစတဲ႔ စည္းမ်ဥ္းေတြ တိုးတက္ဖို႔ ေစတနာေကာင္းေတြ အမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။ ဒါေပမဲ႔ ဒီမူဝါဒေတြကို အျပည့္အဝအေကာင္အထည္ေဖာ္တဲ႔အခါ စိန္ေခၚမႈေတြရွိပါတယ္။

ဥပမာအေနနဲ႔ ေျပာရရင္ ျပည္ေထာင္စုအခြန္ဥပေဒအရ ေဆးဝါးနဲ႔ ေဆးဝါးကိရိယာေတြအတြက္ ကုန္သြယ္ခြန္ ကင္းလြတ္ခြင့္တစ္ခုရွိပါတယ္။ အဲဒီအေပၚမွာ သြင္းကုန္ခြန္မေကာက္ရပါဘူး။

ဒါေပမဲ႔ ေဆးဝါးကိရိယာေတြတင္သြင္းတဲ႔အခါ တခါတေလ အေကာက္ခြန္အရာရွိေတြက အဲဒါေတြက ေဆးဝါးကိရိယာဟုတ္မဟုတ္မသိဘူးလို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒါ႔ေၾကာင့္ က်ြန္ေတာ္တို႔ သြင္းကုန္လိုင္စင္ေလွ်ာက္တဲ႔အခါ ေဆးဝါးကိရိယာျဖစ္တဲ႔အေၾကာင္း ရွုင္းရွင္းလင္းလင္ေဖာ္ျပဖို႔ FDA ဆီကေန သြင္းကုန္ေထာက္ခံစာ ဒါမွမဟုတ္ အတည္ျပဳစာတစ္ေစာင္ကို တြဲတင္ရပါတယ္။ ဒါေပမဲ႔ အေကာက္ခြန္အရာရွိေတြက တခါတေလ စာကသူတို႔ဆီလိပ္မူတာမဟုတ္ဘူးလို႔ အဓိပၸါယ္ေကာက္တယ္။ ဆိုလိုတာက အေကာက္ခြန္ရွင္းလင္းဖို႔ ႏွစ္လထိၾကာပါတယ္။

ေမး။ ။ အေျခခံအေဆာက္အအုံနဲ႔ ပတ္သက္တဲ႔ စိန္ေခၚမႈေတြကေရာ။

ေျဖ။ ။ အဲကြန္းနဲ႔ သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရးက ဒီႏိုင္ငံမွာ ျပသနာတစ္ခုပါ။ ဘာျဖစ္လို႔လည္းဆိုေတာ့ ယာဥ္ေက်ာပိတ္ဆို႔မႈေတြ အမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။ ၂၅ ဒီဂရီေအာက္ထားရမဲ႔ ကုန္ပစၥည္းေတြအတြက္ ဒါကစိန္ေခၚမႈတစ္ခုပါ။ ဘာျဖစ္လို႔လည္းဆိုေတာ့ လမ္းေပၚမွာ နာရီေပါင္းမ်ားစြာၾကာေနရင္ ဒီကုန္ပစၥည္ေတြဟာ ျမင့္မားတဲ႔အပူခ်ိန္နဲ႔ ထိေတြ႕နိုင္လို႔ပါ။

လ်ပ္စစ္ဓါတ္အားျဖည့္ဆည္းမႈက ေနာက္ထပ္စိန္ေခၚမႈပါ။ အထူးသျဖင့္ ကုန္ပစၥည္းေတြ သိုေလွာင္မႈအတြက္ေပါ႔။ ဘာျဖစ္လို႔လည္းဆိုေတာ့ ေဆးဝါးလုပ္ငန္းေတြဟာ သူတို႔ကုန္ပစၥည္းေတြကို အပူခ်ိန္သုံးမ်ဳိးနဲ႔ သိုေလွာင္ရတဲ႔အတြက္ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုမ်ဳိးေတြလုပ္ဖို႔က က်ြန္ေတာ္တို႔ အဲကြန္းခန္းေတြလိုတယ္။ မီးမမွန္တဲ႔အခါ ဒီဇယ္မီးစက္တစ္လုံးေတာ့ အရန္သင့္ရွိထားရပါတယ္။

ေကာင္းမြန္တဲ႔သိုေလွာင္ေရးအေလ႔အထေကာင္းရဲ႕ အစိတ္အပိုင္းအေနနဲ႔ က်ြန္ေတာ္တို႔ အေရးေပၚကိစၥအတြက္ေျဖရွင္းဖို႔ အစီအမံတစ္ခုေတာ့ ရွိဖို႔လိုပါတယ္။ မၾကာမၾကာမီးပ်က္တဲ႔အခါ မီးစက္ေတြက အရန္အဆင့္မဟုတ္ေတာ့ပါဘူး။ ပုံမွန္ေန႔စဥ္သုံးအတြက္ေပါ႔။ ျဖန္႔ခ်ိေရးကုန္ေလွာင္႐ုံေတြအတြက္ ေမးခြန္းကေတာ့ အရန္မီးစက္ပ်က္ရင္ ဘာျဖစ္မလဲေပါ႔။ ဒါေၾကာင့္ က်ြန္ေတာ္တို႔ ဒုတိယအဆင့္ အရန္မီးစက္တစ္ခုရွိဖို႔ လိုပါတယ္။

ထုတ္လုပ္ေရးစရိတ္ထဲ ထည့္ေပါင္းရတဲ႔ ကုန္က်စရိတ္ေတြရွိပါတယ္။ ဒီလိုတတ္ႏိုင္တဲ႔ ကုမၸဏီေတြက ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ႔ လက္လီဆိုင္ေတြဟာ စိန္ေခၚမႈရွိေနတဲ႔ သိုေလွာင္မႈအတြက္ေတာ့ ဒီလိုအေျခအေနေတြ ၾကံဳေတြ႕ရႏိုင္ပါတယ္။ တခါတေလ လိုအပ္တဲ႔ မီးစက္ေတြအတြက္ ေနရာလုံလုံေလာက္ေလာက္မရွိဘူး။ ဥပမာအေနနဲ႔ ေျပာရရင္ ရန္ကုန္မွာ ကုမၸဏီေတြဟာ လမ္းေဘးမွာ မီးစက္ေတြထားလို႔ မရေတာ့ဘူး။ ဘာျဖစ္လို႔လည္းဆိုေတာ့ ရန္ကုန္စည္ပင္က ဥပေဒကို ေျပာင္းလိုက္လို႔ပါ။ မီးစက္သစ္ေတြဟာ အေဆာက္အဦးရဲ႕ေနာက္မွာပဲ ထားရမွာျဖစ္ပါတယ္။

ေမး။ ။ သိုေလွာင္မႈအတြက္ ဘယ္လိုအေထာက္အကူျပဳအရာေတြရွိပါသလဲ။

ေျဖ။ ။ FDA ရဲ႕စံႏႈန္းေတြအရ ကုမၸဏီေတြဟာ သူတို႔ေဆးဝါးပစၥည္းေတြတင္သြင္းမႈ စမလုပ္ခင္မွာ သူတို႔ရဲ႕ သိုေလွာင္တဲ႔အေဆာက္အအုံေတြကို အစစ္ေဆးခံရပါတယ္။ ဒါ႔ေၾကာင့္ သိုေလွာင္မႈအေျခအေနေတြက မဆိုးပါဘူး။ FDA က ဒုတိယအဆင့္အရန္မီးစက္ထားဖို႔ မေတာင္းဆိုေပမဲ႔ မီးစက္တစ္လုံးေတာ့အရန္သင့္ရွိရမယ္လို႔ ကုမၸဏီေတြကို ေတာင္းဆို ပါတယ္။

လက္လီဆိုင္အဆင့္မွာေတာ့ ျပသနာေတြရွိပါတယ္။ FDA က ဒီဆိုင္အဆင့္ကို စစ္ေဆးပါတယ္။ ဒါေပမဲ႔ သူတို႔က အဲကြန္းနဲ႔ ေကာင္းေကာင္းသိုေလွာင္မထားတဲ႔ ေဆးဝါးေတြကို ပိတ္လိုက္မယ္ဆို ဒါဟာ ႏိုင္ငံတစ္ဝန္းမွာ ရွိတဲ႔ ေဆးဆိုင္အားလုံးရဲ႕ ၉၀ ရာခိုင္ႏႈန္းေက်ာ္ပါ အက်ဳံးဝင္သြားႏိုင္ပါတယ္။

ေဆးသိုေလွာင္ေရးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ႏွီးေႏွာဖလွယ္ပြဲေတြ က်င္းပဖို႔ FDA ဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံေဆးဝါးနဲ႔ ေဆးဝါးကိရိယာလုပ္ငန္းရွင္မ်ားအသင္းနဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေနပါတယ္။ ႏိုဝင္ဘာလကလည္း ရန္ကုန္ မဂၤလာေတာင္ညြန္႔ၿမိဳ႕နယ္က ေရႊမဂၤလာေစ်းမွာ က်ြန္ေတာ္တို႔ ႏွီးေႏွာဖလွယ္ပြဲတစ္ခု က်င္းပခဲ႔ပါေသးတယ္။ အဲဒီႏွီးေႏွာဖလွယ္ပြဲကို တနဂၤေႏြေန႔တစ္ေန႔ ေစ်းရဲ႕အလယ္မွာ က်င္းပခဲ႔တာပါ။ အစည္းအေဝးခန္းတစ္ခုထဲမဟုတ္ပါဘူး။ ဒါ႔ေၾကာင့္ ျပည္သူေတြလည္း အလြယ္တကူလာေရာက္ နားေထာင္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီပြဲကို တြန္းအားေပးေစ႔ေဆာ္ႏိုင္တဲ႔ပြဲလို႔ သူတို႔ျမင္လိမ္႔မယ္လို႔ က်ြန္ေတာ္တို႔ ေမွ်ာ္လင့္ခဲ႔ပါတယ္။

ေကာင္းမြန္တဲ႔ေဆးဆိုင္တစ္ဆိုင္ရဲ႕ လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္မႈေတြကို ဘယ္လိုအေကာင္အထည္ေဖာ္ရသလဲဆိုတာ ရွင္းျပဖို႔ ေဆးဝါးစီမံခန္႔ခြဲမႈသင္တန္းတစ္ခုလည္း က်ြန္ေတာ္တို႔ စေနပါၿပီ။ စည္းမ်ဥ္းေတြအေၾကာင္းေျပာဖို႔လည္း FDA က အရာရွိ ေတြကို က်ြန္ေတာ္တို႔ ဖိတ္ၾကားထားပါတယ္။

Photo credit: Theint Mon Soe | Frontier

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on email
Share on print

သင္ဟာရင္းႏွီးျမဳႇပ္ႏွံသူတစ္ဦးလား

ျမန္မာနိုင္ငံ၏ ရင္းႏွီးျမဳႇပ္ႏွံႈမႈဆိုင္ရာ အခြင့္အလမ္းမ်ားအား ေလ့လာရန္ စိတ္ဝင္စားပါသလား? သင္သိရိွလိုသည္မ်ားကို ေျဖၾကားေပးရန္အတြက္ဆက္သြယ္လိုက္ပါ။

Download the Invest Myanmar Summit 2019 app today to request appointments* and check out the latest Summit programme.

*Only available to registered Summit participants.